Ăn uống

Cơm tấm và cơm dĩa: đọc thực đơn từ sườn bì chả đến bò lúc lắc

Cập nhật lần cuối:

Tóm tắt

Cơm tấm nấu từ những hạt gạo vỡ trong lúc xay xát, vốn là bữa ăn của nông dân miền Tây và người lao động Sài Gòn trước khi trở thành món mà ai cũng mê. Bài này giải thích từng món trên dĩa cơm tấm sườn bì chả, cách chan nước mắm và ăn bằng muỗng nĩa, rồi điểm qua vài dĩa cơm khác như cơm gà và cơm bò lúc lắc. Chúng tôi không xếp hạng quán; các quán có cơm tấm ở Calgary được liệt kê trong danh bạ để bạn tự tìm hiểu.

Điểm chính

  • Gạo tấm là hạt gạo bị vỡ trong quá trình xay xát; cơm tấm mềm và thấm nước sốt hơn cơm thường.
  • Theo Saigoneer, cơm tấm khởi đầu ở đồng bằng sông Cửu Long, bản đầu tiên chỉ có bì và mỡ hành, rồi theo người lao động lên Sài Gòn.
  • Trang vietnam.travel gọi cơm tấm là một trong số ít món ra đời ở Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Một dĩa đầy đủ thường có sườn nướng, bì, chả trứng, mỡ hành, đồ chua và nước mắm pha ngọt.
  • Cơm tấm ăn bằng muỗng và nĩa, không dùng đũa.

Hạt gạo vỡ làm nên món ăn Sài Gòn

Mùi sườn nướng than quyện mỡ hành là thứ khiến người xa xứ nhớ Sài Gòn nhất. Vậy mà món ăn ấy bắt đầu từ thứ người ta từng bỏ đi.

Tấm là những hạt gạo bị vỡ trong lúc xay xát. Trang vietnam.travel kể rằng ngày trước tấm không bán được nên nông dân giữ lại để ăn, và gọi cơm tấm là một trong số ít món ra đời ở Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Saigoneer, dẫn báo Thanh Niên, viết rằng món này khởi đầu ở đồng bằng sông Cửu Long với hai thứ ăn kèm giản dị là bì và mỡ hành; người lao động thu nhập thấp mang nó lên Sài Gòn, nơi cơm tấm thành bữa ăn rẻ mà ngon của thợ thuyền và học sinh, sinh viên. Khi món ăn lan sang các tầng lớp khác, đồ chua, trứng chiên và thịt nướng mới được thêm vào. Hãng hàng không quốc gia Việt Nam cũng ghi nhận cơm tấm được bán cho người lao động ở miền Nam từ thập niên 1920, và sườn nướng là phần thêm vào về sau.

Ngày nay tấm không còn là hạng thấp. Cơm tấm mềm, tơi, thấm nước sốt hơn cơm thường; nhiều người chọn nó chính vì kết cấu ấy.

Trên dĩa cơm tấm có gì

Món Là gì Ghi chú
Sườn Sườn heo ướp nước mắm, gia vị, sả rồi nướng Linh hồn của dĩa cơm
Bì Da heo thái sợi trộn thịt Dai nhẹ, bùi
Chả trứng Chả hấp từ trứng, thịt heo, nấm và miến Mềm, béo
Trứng ốp la Trứng chiên một mặt Dầm lòng đỏ vào cơm
Mỡ hành Hành lá phi trong mỡ hoặc dầu Rưới lên cơm
Đồ chua Cà rốt, củ cải (có nơi dùng đu đủ) ngâm chua ngọt Cân lại vị béo
Nước mắm Nước mắm pha ngọt Chan lên cơm hoặc chấm thịt

Dĩa cơm thường kèm vài lát dưa leo, cà chua và đôi khi một chén canh nhỏ.

Đọc thực đơn và cách ăn

Tên món cơm tấm chỉ là phép cộng: “cơm tấm sườn” là cơm với sườn nướng; “cơm tấm sườn bì” thêm bì; “cơm tấm sườn bì chả” có đủ ba thứ; thêm chữ “ốp la” là có trứng chiên. Thực đơn có thể thay sườn bằng gà nướng, bò nướng hay tôm.

Cách ăn theo gợi ý của các nguồn:

  1. Nếm cơm và miếng sườn trước.
  2. Dầm lòng đỏ trứng vào cơm cho béo.
  3. Chan nước mắm lên cơm, hoặc chấm thịt vào chén nước mắm.
  4. Ăn xen đồ chua để đỡ ngấy.
  5. Dùng muỗng và nĩa, không dùng đũa: nĩa đẩy, muỗng xúc.

Ở Việt Nam, cơm tấm hay được ăn sáng, nhưng bữa nào ăn cũng hợp. Trà đá hoặc nước mía là thức uống đi kèm quen thuộc.

Những dĩa cơm khác trên thực đơn

Ngoài cơm tấm, thực đơn các quán Việt thường có một nhóm “cơm dĩa” hay “cơm phần”. Vài tên bạn sẽ gặp:

  • Cơm gà: cơm với thịt gà; mỗi quán một kiểu, nướng, chiên hoặc xé. Bản nổi tiếng ở Hội An dùng cơm nấu nghệ vàng, gà xé trộn nước mắm và hành, theo vietnam.travel.
  • Cơm bò lúc lắc: thịt bò cắt vuông, ướp tỏi, hành, nước mắm rồi áp chảo lửa lớn, vừa nấu vừa lắc chảo; dọn với xà lách xoong và hành ngâm.
  • Cơm sườn, cơm thịt nướng: như cơm tấm nhưng có thể dùng cơm trắng thường; bạn hỏi quán nếu muốn đổi sang tấm.
  • Cơm chay: phần cơm không thịt, xem thêm bài món chay.

Thành phần và cách nấu khác nhau giữa các quán, nên nếu bạn kiêng món gì hoặc bị dị ứng, hãy hỏi trước khi gọi.

Mẹo nhỏ khi gọi

  • Muốn ít ngọt, xin nước mắm để riêng và tự chan.
  • Trẻ nhỏ thường thích cơm với sườn và trứng; bạn có thể xin không ớt.
  • Mua mang về thì nhờ quán để riêng nước mắm và đồ chua để cơm không bị nhão.
  • Giá và giờ mở cửa mỗi quán một khác; xin xem trên trang của quán.

Bước tiếp theo

Câu hỏi thường gặp

Gạo tấm có phải gạo kém chất lượng không?

Không. Tấm chỉ là hạt gạo bị vỡ khi xay xát. Ngày trước tấm khó bán nên bị xem là hạng thấp, nhưng ngày nay nhiều người chuộng vì cơm mềm, tơi và thấm nước mắm, mỡ hành.

Cơm tấm sườn bì chả gồm những gì?

Sườn là sườn heo ướp rồi nướng; bì là da heo thái sợi trộn thịt; chả là chả trứng hấp làm từ trứng, thịt heo, nấm và miến. Dĩa cơm thường có thêm mỡ hành, đồ chua, dưa leo, cà chua và chén nước mắm pha.

Vì sao cơm tấm ăn bằng muỗng nĩa?

Hạt tấm nhỏ và rời nên khó gắp bằng đũa. Người ta dùng nĩa đẩy cơm và thức ăn vào muỗng, rồi ăn bằng muỗng.

Cơm bò lúc lắc là gì?

Là cơm ăn với thịt bò cắt hạt lựu, ướp rồi áp chảo lửa lớn; đầu bếp lắc chảo cho thịt chín đều các mặt nên có tên lúc lắc. Thịt thường dọn trên rau xà lách xoong hoặc xà lách với hành ngâm giấm.

Tìm quán có cơm tấm ở Calgary bằng cách nào?

Vào danh bạ, chọn mục nhà hàng và gõ từ khóa cơm tấm. Các quán được liệt kê kèm khu vực; giờ mở cửa và giá xin xem trên trang của quán.

Nguồn tham khảo

Thấy thông tin chưa đúng? Báo cho chúng tôi