Ăn uống
Phở ở Calgary: phong cách Bắc, Nam và cách gọi món
Cập nhật lần cuối:
Tóm tắt
Phở ra đời ở miền Bắc Việt Nam, quanh Nam Định và Hà Nội, vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, rồi theo người di cư vào Nam sau năm 1954 và đổi vị cho hợp khẩu vị mới. Bài này so sánh phở Bắc và phở Nam, giải thích các chữ trên thực đơn như tái, chín, nạm, gầu, gân, sách, bò viên, chỉ cách gọi và cách ăn một tô phở cho trọn vị. Chúng tôi không xếp hạng quán nào; các quán phở ở Calgary được liệt kê trong danh bạ để bạn tự chọn.
Điểm chính
- Nam Định được xem là nơi khai sinh phở, còn Hà Nội là nơi món ăn này thành danh (vietnam.travel).
- Sau năm 1954, người miền Bắc di cư mang phở vào Nam; nước dùng ở đó ngọt hơn và đi kèm nhiều rau, tương hơn.
- Phở Bắc nước trong, gia vị tiết chế; phở Nam đậm, ngọt hơn, có giá, húng quế, tương đen và tương ớt để riêng.
- Tái là bò tái, nạm là nạm bò, gầu là gầu bò, gân là gân, sách là lá sách, bò viên là thịt viên.
- Lời khuyên chung của các nguồn ẩm thực: nếm nước dùng trước khi thêm bất cứ thứ gì.
Tô phở từ miền Bắc đi ra thế giới
Mùa đông Calgary, bước vào quán, kính mắt mờ đi vì hơi nước, mùi quế hồi và hành nướng bay lên từ bếp: với nhiều đồng hương, đó là mùi của nhà. Nhưng tô phở ấy có một lịch sử khá trẻ.
Trang du lịch quốc gia Việt Nam (vietnam.travel) viết rằng Nam Định, một tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng, được xem là nơi khai sinh phở, còn Hà Nội là nơi món ăn này thành danh. Câu chuyện bắt đầu từ cuối thế kỷ 19, thời Pháp thuộc: nhu cầu thịt bò của người Pháp làm dư ra nhiều xương, và các hàng quán người Việt, người Hoa đem xương ấy ninh thành nước dùng. Đến thập niên 1930, những gánh phở rong đã quen thuộc ở khu phố cổ Hà Nội. Cẩm nang MICHELIN cũng ghi nhận phở có lẽ hình thành vào đầu thế kỷ 20, và nguồn gốc chính xác của tên gọi vẫn còn được bàn cãi.
Năm 1954, đất nước chia đôi, nhiều người miền Bắc vào Nam và mang theo nồi phở. Ở Sài Gòn, nước dùng ngọt hơn, rau thơm nhiều hơn, bàn ăn có thêm tương. Sau năm 1975, phở tiếp tục theo chân người Việt đến nhiều nước, trong đó có Canada.
Phở Bắc và phở Nam
Không có kiểu nào “đúng” hơn kiểu nào; đó là hai khẩu vị của hai vùng. Bảng dưới đây tóm tắt những gì các nguồn mô tả.
| Phở Bắc (kiểu Hà Nội) | Phở Nam (kiểu Sài Gòn) | |
|---|---|---|
| Nước dùng | Trong, thanh, gia vị tiết chế | Đậm màu hơn, ngọt hơn, nhiều gia vị hơn |
| Bánh phở | Sợi dẹt, hơi to bản hơn | Sợi dẹt, nhỏ hơn một chút |
| Rau và đồ ăn kèm | Hành lá, ngò rắc sẵn trong tô | Đĩa giá, húng quế, ngò gai để riêng |
| Nêm tại bàn | Chanh hoặc giấm, tỏi ngâm, ớt tươi | Tương đen, tương ớt, chanh, ớt |
| Thịt | Bò hoặc gà thái mỏng | Nhiều lựa chọn hơn: bò viên, gân, sách |
Một bếp ở Calgary có thể nấu theo kiểu Bắc, kiểu Nam, hoặc pha cả hai. Nếu tò mò, bạn cứ hỏi quán nấu nước dùng theo kiểu nào.
Đọc thực đơn: tái, chín, nạm, gầu, gân, sách
Phần lớn thực đơn phở là những tổ hợp của vài chữ sau:
- Tái: thịt bò thái mỏng, chần tái bằng nước dùng sôi.
- Chín: thịt bò nạc đã luộc chín.
- Nạm: phần nạm, có thớ, mềm.
- Gầu: phần gầu, có lớp mỡ giòn béo.
- Gân: gân bò hầm mềm.
- Sách: lá sách (khăn lông), giòn sần sật.
- Bò viên: thịt bò viên.
- Phở gà: phở nấu với thịt gà; theo vietnam.travel, phở gà có từ năm 1939.
Vậy “phở tái nạm” là phở có thịt tái và nạm; “phở đặc biệt” thường là tô có đủ các loại thịt của quán. Chưa quen thì bắt đầu với tái hoặc chín, lần sau thử thêm gân, sách.
Cách gọi món
Thực đơn ở nhiều quán có đánh số từng món; bạn chỉ cần đọc số, hoặc chỉ vào thực đơn. Nếu quán có nhiều cỡ tô, thực đơn sẽ ghi rõ, và người phục vụ thường hỏi lại bạn chọn cỡ nào. Một vài câu hữu ích:
- “Cho tôi một tô phở tái, tô nhỏ.”
- “Không hành” hoặc “hành để riêng.”
- “Cho thêm chén nước dùng.”
Giá cả và giờ mở cửa thay đổi theo từng quán; hãy xem trên trang của quán trước khi đi.
Cách ăn cho trọn vị
Cả trang du lịch quốc gia Việt Nam lẫn Cẩm nang MICHELIN đều khuyên một điều: nếm nước dùng trước. Người nấu đã ninh xương nhiều giờ với hành, gừng nướng, hồi, quế, thảo quả; một muỗng nước trong đầu tiên cho bạn biết tay nghề của bếp.
Sau đó mới đến phần của bạn. Xé húng quế, ngò gai thả vào tô, thêm giá nếu thích, vắt chút chanh, thêm vài lát ớt. Tương đen và tương ớt là thói quen của miền Nam: có người cho thẳng vào tô, có người để ra chén nhỏ để chấm thịt và giữ nước dùng trong. Theo Cẩm nang MICHELIN, người miền Bắc thường thêm giấm vào phở bò và chanh vào phở gà. Cách nào cũng được, miễn là bạn thấy ngon.
Vì sao phở hợp với mùa đông Calgary
Một tô nước dùng nóng, có đạm, có tinh bột, có rau, dọn ra chỉ vài phút sau khi gọi: thật khó tìm bữa ăn nào hợp hơn cho những ngày gió lạnh. Ở Việt Nam, phở vốn là món ăn sáng; ở Calgary, quán phở cũng là nơi nhiều gia đình ghé sau giờ làm, sau buổi lễ cuối tuần hay sau khi xúc tuyết. Nếu bạn mới đến và còn lạ với mùa đông ở đây, xem thêm bài mùa đông ở Calgary.
Bước tiếp theo
- Tìm quán phở được liệt kê theo khu vực: danh bạ, mục nhà hàng, từ khóa phở.
- Muốn thử món nước khác: bún bò Huế và các món nước.
- Lần đầu vào quán Việt: cách gọi món.
- Tự nấu ở nhà: nấu ăn tại nhà.
- Xem các quán trên bản đồ: bản đồ.
Câu hỏi thường gặp
Phở Bắc và phở Nam khác nhau ở điểm nào?
Phở Bắc chuộng nước dùng trong, thanh, ít gia vị, ăn với hành, ngò, chanh hoặc giấm, tỏi ngâm và ớt tươi. Phở Nam nước đậm và ngọt hơn, dọn kèm đĩa giá, húng quế, ngò gai cùng tương đen và tương ớt để người ăn tự nêm.
Tái, chín, nạm, gầu, gân, sách là gì?
Đó là tên các phần thịt bò: tái là thịt thái mỏng chần tái, chín là thịt nạc đã chín, nạm là nạm, gầu là phần gầu có mỡ, gân là gân bò, sách là lá sách. Bò viên là thịt bò viên. Thực đơn thường ghép các chữ này lại, ví dụ phở tái nạm.
Có nên cho tương đen và tương ớt vào tô phở không?
Tùy bạn. Thói quen này phổ biến ở miền Nam; người quen ăn phở Bắc thường chỉ thêm chanh, giấm tỏi hoặc ớt. Hãy nếm nước dùng trước, rồi nêm theo ý mình.
Phở gà có phải món mới không?
Không. Theo trang du lịch quốc gia Việt Nam, phở gà xuất hiện từ năm 1939 và vẫn được nhiều người ưa chuộng.
Trang này có xếp hạng quán phở không?
Không. Chúng tôi không xếp hạng hay chấm điểm. Các quán phở ở Calgary được liệt kê trong danh bạ, bạn có thể lọc theo khu vực và tự xem thông tin trên trang của từng quán.
Nguồn tham khảo
- The story of Vietnamese pho · Vietnam Tourism (vietnam.travel) · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Friend or Pho: Who Really Invented Vietnam's National Dish? · MICHELIN Guide · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Why pho tastes different depending on where you are · National Geographic · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Vietnam 101: How To Eat Vietnamese Food Like A Local · MICHELIN Guide · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- A foodie guide to Vietnam's noodles · Vietnam Tourism (vietnam.travel) · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Vietnam: A foodie guide by region · Vietnam Tourism (vietnam.travel) · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026