Lễ hội
Vu Lan: mùa báo hiếu, bông hồng cài áo và rằm tháng Bảy
Cập nhật lần cuối:
Tóm tắt
Vu Lan là lễ báo hiếu, cử hành vào rằm tháng Bảy âm lịch; năm 2027 rơi vào thứ Hai, ngày 16 tháng 8 năm 2027. Lễ bắt nguồn từ Phật giáo, qua sự tích tôn giả Mục Kiền Liên cứu mẹ, rồi hòa vào nếp thờ cúng tổ tiên của người Việt. Ngày này, nhiều người đi chùa, dâng cỗ chay cúng ông bà và cài lên áo một bông hồng: đỏ nếu còn mẹ, trắng nếu mẹ đã khuất. Bài này kể lại sự tích theo truyền thống, giải thích nghi thức, và phân biệt Vu Lan với tục cúng cô hồn cùng ngày.
Điểm chính
- Lễ Vu Lan cử hành vào rằm (15) tháng Bảy âm lịch; năm 2027 là thứ Hai, ngày 16 tháng 8 năm 2027 (theo lịch âm của trang này).
- Lễ gắn với sự tích tôn giả Mục Kiền Liên cứu mẹ, kể trong kinh Vu lan bồn.
- Theo phong tục, người còn mẹ cài bông hồng đỏ, người mẹ đã mất cài bông hồng trắng.
- Nghi thức bông hồng cài áo bắt đầu ở Việt Nam từ năm 1962.
- Vu Lan và tục cúng cô hồn (xá tội vong nhân) cùng diễn ra dịp rằm tháng Bảy nhưng gắn với hai sự tích khác nhau.
Vu Lan là gì
Vu Lan là lễ báo hiếu, cử hành vào rằm tháng Bảy âm lịch. Năm 2027, ngày này là thứ Hai, ngày 16 tháng 8 năm 2027; các năm khác mời bạn tra trên lịch âm.
Lễ bắt nguồn từ Phật giáo. Rằm tháng Bảy cũng là lúc tăng ni kết thúc ba tháng an cư kiết hạ, tức mùa tu học mùa mưa. Qua nhiều thế kỷ, ý nghĩa báo hiếu của Vu Lan gặp gỡ nếp thờ cúng tổ tiên và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt, nên ngày lễ đã bước ra khỏi cổng chùa và trở thành một nếp sinh hoạt chung. Nhiều người ví Vu Lan như ngày của mẹ, ngày của cha theo cách của người Việt.
Trong bài này, chúng tôi kể lại sự tích và phong tục như truyền thống vẫn kể, không bình luận về giáo lý.
Sự tích Mục Kiền Liên cứu mẹ
Sự tích được kể trong kinh Vu lan bồn. Theo truyền thống, tôn giả Mục Kiền Liên là một trong những đệ tử lớn của Đức Phật, nổi tiếng về thần thông.
Tu hành thành đạo, ngài nhớ đến người mẹ đã mất là bà Thanh Đề. Ngài dùng mắt thần tìm mẹ và thấy mẹ đang chịu khổ trong cảnh quỷ đói, không được ăn, không được uống. Thương mẹ, ngài mang cơm đến dâng. Nhưng cơm vừa đưa tới miệng thì hóa thành lửa đỏ.
Ngài trở về xin Đức Phật chỉ cách cứu mẹ. Đức Phật dạy rằng sức một mình ngài không đủ, mà phải nhờ sức của chư tăng khắp mười phương. Ngày rằm tháng Bảy, khi chư tăng vừa mãn mùa an cư, hãy sắm sửa lễ vật dâng cúng và thành tâm cầu nguyện.
Mục Kiền Liên làm theo, và mẹ ngài được thoát cảnh khổ. Từ đó, người con muốn báo hiếu cha mẹ, cả cha mẹ còn sống lẫn ông bà tổ tiên đã khuất, cũng làm lễ Vu Lan vào ngày này.
Bông hồng cài áo
Nghi thức được nhiều người nhớ nhất của mùa Vu Lan là bông hồng cài áo. Trong buổi lễ, mỗi người được cài một bông hoa lên ngực áo:
| Màu hoa | Ý nghĩa |
|---|---|
| Hồng đỏ | Người còn mẹ, còn cha: lời nhắc mình đang may mắn |
| Hồng trắng | Người mẹ, cha đã khuất: phút lặng để tưởng nhớ |
Nghi thức này còn mới so với tuổi của ngày lễ. Năm 1962, một thiền sư người Việt viết đoản văn “Bông hồng cài áo”. Một nhóm sinh viên Phật tử ở Sài Gòn chép tay bài văn để tặng bạn bè, mỗi bản kèm một bông hoa đỏ cho người còn mẹ và một bông hoa trắng cho người mất mẹ, rồi cùng nhau làm lễ vào rằm tháng Bảy năm ấy. Năm 1964, bài văn được in thành tập sách nhỏ, và từ đó nhiều chùa tổ chức lễ bông hồng cài áo mỗi mùa Vu Lan.
Ở một số nơi, mỗi người cài hai bông, một cho mẹ và một cho cha. Dù cài kiểu nào, ý nghĩa vẫn là một lời nhắc: còn cha mẹ là còn điều quý nhất, hãy nói lời thương khi còn kịp.
Ngày Vu Lan, người ta làm gì
Ở chùa, tăng ni tụng kinh, giảng về đạo hiếu, cầu nguyện, rồi làm lễ bông hồng cài áo. Ở nhà, gia đình dâng mâm cỗ chay cúng tổ tiên để tỏ lòng hiếu kính.
Ngoài ra, nhiều người chọn những việc làm sau để hồi hướng cho cha mẹ:
- cúng dường và làm lễ cầu siêu cho người thân đã mất;
- làm phúc, bố thí, phóng sinh;
- về thăm cha mẹ, hoặc gọi điện nếu ở xa, và nói một lời cảm ơn.
Các nguồn chúng tôi đọc đều nhấn mạnh rằng giá trị của Vu Lan không nằm ở mâm cao cỗ đầy hay đốt nhiều vàng mã, mà ở tấm lòng với cha mẹ khi còn sống.
Theo Bách khoa toàn thư Canada (The Canadian Encyclopedia), các chùa của người Việt ở Canada vừa là nơi hành lễ vừa là nơi tổ chức các ngày lễ Việt Nam. Muốn tìm chùa, mời bạn xem danh bạ. Nếu đây là lần đầu bạn đến chùa, hãy đọc trước mục Cộng đồng.
Vu Lan và rằm tháng Bảy: xá tội vong nhân, cúng cô hồn
Rằm tháng Bảy còn được dân gian gọi là ngày xá tội vong nhân, và cả tháng Bảy âm lịch hay được gọi là “tháng cô hồn”. Vì cùng thời điểm nên nhiều người tưởng Vu Lan và cúng cô hồn là một. Thật ra đây là hai việc khác nhau:
- Vu Lan là lễ báo hiếu cha mẹ, tổ tiên, gắn với sự tích Mục Kiền Liên.
- Cúng cô hồn là tục bố thí cho những vong hồn không nơi nương tựa, không ai thờ cúng. Tục này gắn với một sự tích khác, về tôn giả A Nan.
Trong dân gian, hai nếp ấy sống cạnh nhau: nhà cúng tổ tiên, rồi làm thêm một mâm lễ cho các vong hồn không người cúng. Cũng theo quan niệm dân gian, có người tránh khởi sự việc lớn trong tháng Bảy. Đó là tập tục, mỗi gia đình tin và giữ ở mức khác nhau.
Bước tiếp theo
- Tra ngày rằm tháng Bảy trên lịch âm.
- Đọc mục Cộng đồng trước khi đi lễ.
- Tìm chùa và thiền viện trong danh bạ.
- Tìm quán và món chay ở bài món chay.
- Xem các buổi lễ sắp tới ở trang Sự kiện.
Câu hỏi thường gặp
Vu Lan năm 2027 là ngày nào?
Rằm tháng Bảy năm Đinh Mùi là thứ Hai, ngày 16 tháng 8 năm 2027. Ngày làm đại lễ do từng chùa quyết định; xin xem lịch do chùa công bố hoặc trang Sự kiện.
Bông hồng đỏ và bông hồng trắng nghĩa là gì?
Theo phong tục, người còn mẹ cài bông hồng đỏ; người mẹ đã mất cài bông hồng trắng. Ở một số nơi, mỗi người cài hai bông, một cho mẹ và một cho cha.
Vu Lan có phải là ngày cúng cô hồn không?
Hai việc cùng diễn ra dịp rằm tháng Bảy nhưng khác nhau. Vu Lan là lễ báo hiếu cha mẹ, tổ tiên. Cúng cô hồn, còn gọi là xá tội vong nhân, là tục bố thí cho những vong hồn không nơi nương tựa, và gắn với một sự tích khác.
Tôi không theo đạo Phật, có dự lễ Vu Lan được không?
Lòng biết ơn cha mẹ là điều chung của mọi gia đình. Nếu muốn dự, bạn nên hỏi trước chùa nơi tổ chức, ăn mặc kín đáo, đến sớm và làm theo hướng dẫn của chùa.
Ngày Vu Lan có phải ăn chay không?
Không ai bắt buộc. Theo nếp quen, các gia đình dâng mâm cỗ chay cúng tổ tiên trong dịp này. Còn việc ăn chay trong ngày rằm thì tùy mỗi người, mỗi nhà.
Nguồn tham khảo
- Nguồn gốc lễ Vu lan · VnExpress · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Tránh nhầm lẫn Vu lan báo hiếu với xá tội vong nhân · Báo Tiền Phong · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Vu Lan – tinh thần hiếu hạnh bất biến · Báo Nhân Dân · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Mùa vu lan an lành! · Báo Nhân Dân · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Thầy shares about “A Rose for Your Pocket” · Plum Village · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Vietnamese Canadians · The Canadian Encyclopedia · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026