Lễ hội

Lễ Phật Đản (Vesak): rằm tháng Tư, lễ tắm Phật và những điều khách đến chùa nên biết

Cập nhật lần cuối:

Tóm tắt

Phật Đản là lễ kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca đản sinh, ở Việt Nam được tổ chức từ mùng 8 đến rằm tháng Tư âm lịch, với lễ chính vào ngày rằm. Rằm tháng Tư năm 2027 là thứ Năm, ngày 20 tháng 5 năm 2027. Trên thế giới, ngày này được biết đến với tên Vesak và được Liên Hợp Quốc công nhận từ năm 1999. Nghi thức đặc trưng nhất là tắm Phật: mỗi người múc nước thơm xối nhẹ lên tượng Phật sơ sinh. Bài này giải thích ý nghĩa, các nghi thức, và điều khách đến chùa có thể chờ đợi.

Điểm chính

  • Rằm tháng Tư âm lịch năm 2027 là thứ Năm, ngày 20 tháng 5 năm 2027 (theo lịch âm của trang này).
  • Ở Việt Nam, đại lễ Phật Đản được tổ chức từ mùng 8 đến rằm tháng Tư âm lịch hằng năm.
  • Theo Liên Hợp Quốc, Ngày Vesak kỷ niệm ba sự kiện: Đức Phật đản sinh, thành đạo và nhập diệt.
  • Đại hội đồng Liên Hợp Quốc công nhận Ngày Vesak ở tầm quốc tế bằng Nghị quyết 54/115 năm 1999.
  • Trong lễ tắm Phật, người dự xối ba gáo nước lên tượng Phật, mỗi gáo kèm một lời nguyện.
  • Theo Khảo sát Hộ gia đình Quốc gia 2011, khoảng một nửa người Canada gốc Việt cho biết mình theo đạo Phật (The Canadian Encyclopedia).
Hoa sen và các phần của cây senCây sen mọc lên từ bùn: lá sen, nụ sen, hoa sen, gương sen chứa hạt, và ngó sen, củ sen dưới nước. Hoa sen là hình ảnh quen thuộc ở chùa và trong văn hóa Việt.Hoa senNụ senGương sen (hạt sen)Lá senCủ sen, ngó sen

Phật Đản là gì

Phật Đản là lễ kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đản sinh, tức ngày Ngài ra đời. Đây là một trong những ngày lễ lớn nhất của người theo đạo Phật. Theo Khảo sát Hộ gia đình Quốc gia năm 2011, khoảng một nửa người Canada gốc Việt cho biết mình theo đạo Phật (The Canadian Encyclopedia), nên với nhiều gia đình ở Calgary, mùa Phật Đản là dịp cả nhà cùng lên chùa.

Trên thế giới, ngày lễ này thường được gọi là Vesak. Theo Liên Hợp Quốc, Vesak là ngày trăng tròn tháng Năm, ngày thiêng liêng nhất của hàng triệu Phật tử, kỷ niệm ba sự kiện trong đời Đức Phật: đản sinh, thành đạo và nhập diệt.

Bài này mô tả ngày lễ và các nghi thức như truyền thống vẫn giữ, không bình luận về giáo lý.

Mùng 8 hay rằm tháng Tư

Con cháu hay hỏi: sao có chùa làm lễ mùng 8, có chùa làm lễ ngày rằm?

Ngày kỷ niệm Kỷ niệm điều gì
Truyền thống Bắc tông ở Đông Á Mùng 8 tháng Tư âm lịch Ngày Đức Phật đản sinh
Truyền thống Nam tông Ngày trăng tròn (Vesak) Đản sinh, thành đạo và nhập diệt
Việt Nam ngày nay Từ mùng 8 đến rằm tháng Tư, lễ chính ngày rằm Mùa Phật Đản

Rằm tháng Tư năm 2027 là thứ Năm, ngày 20 tháng 5 năm 2027; mùng 8 là bảy ngày trước đó. Mỗi chùa tự chọn ngày làm đại lễ, có khi là một ngày cuối tuần cho tiện bà con đi làm, đi học, nên bạn hãy xem lịch của chùa. Muốn tra ngày âm lịch của năm khác, mời bạn xem lịch âm.

Lễ tắm Phật

Nghi thức đặc trưng nhất của mùa Phật Đản là lễ tắm Phật, còn gọi là mộc dục. Giữa lễ đài kết hoa đặt một tượng Phật sơ sinh nhỏ, đứng trong chậu nước thơm. Sau phần tụng kinh, mọi người lần lượt bước lên, dùng gáo nhỏ múc nước xối nhẹ lên tượng.

Theo cách hướng dẫn được kể lại trên báo chí Việt Nam, mỗi người xối ba gáo, mỗi gáo kèm một lời nguyện:

  1. Gáo thứ nhất, xối lên vai trái: nguyện bỏ điều ác.
  2. Gáo thứ hai, xối lên vai phải: nguyện làm điều lành.
  3. Gáo thứ ba, xối xuống chân tượng: nguyện giúp ích cho mọi người, mọi loài.

Nghi thức gợi lại sự tích kể rằng khi Đức Phật đản sinh, có rồng phun hai dòng nước ấm và mát để tắm cho Ngài. Nhiều người dự lễ nói rằng lúc tắm Phật cũng là lúc gột rửa lòng mình, thấy nhẹ nhàng và bình an. Đây thường là phần kéo dài nhất của buổi lễ, vì ai có mặt cũng muốn được tự tay làm.

Đèn hoa sen, hoa đăng và xe hoa

Hoa sen là hình ảnh của mùa Phật Đản. Theo Bách khoa toàn thư Britannica, người Việt mừng Phật Đản với đèn lồng hình hoa sen, lời cầu nguyện và lễ vật.

Ở Việt Nam, mùa lễ còn có:

  • Thả hoa đăng: những ngọn đèn nhỏ thả trên mặt nước sau lễ tắm Phật, trong không khí trang nghiêm, tĩnh lặng.
  • Diễu hành xe hoa: ở Huế, sau nghi lễ tắm Phật, hàng chục xe hoa của các chùa đi qua các phố trung tâm, trang trí hình Đức Phật đản sinh và hoa sen.
  • Văn nghệ mừng Phật Đản do tăng ni và Phật tử trình diễn.

Ở Calgary, quy mô và cách tổ chức tùy từng chùa.

Liên Hợp Quốc và Ngày Vesak

Năm 1999, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 54/115, công nhận Ngày Vesak ở tầm quốc tế để ghi nhận đóng góp mà Phật giáo, một trong những tôn giáo lâu đời nhất thế giới, đã và đang mang lại cho đời sống tinh thần của nhân loại trong hơn hai nghìn năm trăm năm. Từ đó, ngày này được kỷ niệm hằng năm tại trụ sở Liên Hợp Quốc và các văn phòng của tổ chức này.

Bạn có thể đọc thêm trên trang Ngày Vesak của Liên Hợp Quốc.

Khách đến chùa ngày Phật Đản có thể chờ đợi gì

Mỗi chùa tổ chức một khác, nhưng một buổi lễ thường có những phần sau:

  • Tụng kinh và dâng hương, có thể kéo dài; khách có thể ngồi yên lắng nghe.
  • Bài giảng về ý nghĩa ngày lễ.
  • Dâng hoa và tắm Phật: khách xếp hàng theo hướng dẫn.
  • Văn nghệ mừng Phật Đản.
  • Bữa ăn: theo Britannica, trong mùa lễ nhiều Phật tử kiêng rượu và thịt, nên nếu chùa có đãi cơm, bạn hãy chờ đợi món chay.

Ngày đại lễ thường đông, nên bạn hãy đến sớm. Ăn mặc kín đáo, nói khẽ, và hỏi trước khi chụp ảnh. Bài Cộng đồng hướng dẫn kỹ hơn cho người đến chùa lần đầu.

Chúng tôi không ghi tên chùa hay ngày giờ lễ trong bài này. Bạn có thể tìm chùa trong danh bạ và xem lịch ở trang Sự kiện.

Bước tiếp theo

Câu hỏi thường gặp

Phật Đản năm 2027 là ngày nào?

Rằm tháng Tư âm lịch năm 2027 là thứ Năm, ngày 20 tháng 5 năm 2027. Mùng 8 tháng Tư là bảy ngày trước đó. Ngày làm đại lễ do từng chùa quyết định; xin xem lịch của từng chùa.

Vì sao có nơi giữ mùng 8, có nơi giữ rằm tháng Tư?

Ở các nước Đông Á theo truyền thống Bắc tông, ngày Phật đản sinh được kỷ niệm vào mùng 8 tháng Tư âm lịch. Ở các nước theo truyền thống Nam tông, lễ Vesak rơi vào ngày trăng tròn. Ở Việt Nam ngày nay, mùa Phật Đản kéo dài từ mùng 8 đến rằm, lễ chính vào ngày rằm.

Phật Đản và Vesak có phải là một không?

Hai tên gọi chỉ cùng một mùa lễ, nhưng nhấn mạnh hơi khác nhau. Vesak, theo cách giải thích của Liên Hợp Quốc, kỷ niệm ba sự kiện: Đức Phật đản sinh, thành đạo và nhập diệt. Phật Đản trong tiếng Việt nhấn vào ngày Đức Phật ra đời.

Tôi không phải Phật tử, có được tắm Phật không?

Mỗi chùa có cách tổ chức riêng. Nếu muốn tham gia, bạn nên hỏi người hướng dẫn tại chỗ; nếu không, bạn có thể đứng xem một cách tôn trọng.

Nguồn tham khảo

Thấy thông tin chưa đúng? Báo cho chúng tôi