Cuộc sống mới
Cảnh giác lừa đảo nhắm vào người mới đến: dấu hiệu nhận biết và việc cần làm ngay
Cập nhật lần cuối:
Tóm tắt
Kẻ lừa đảo nhắm vào người mới đến vì người mới chưa quen cách cơ quan nhà nước Canada làm việc. Hãy nhớ ba điều: CRA và IRCC không dọa bắt giữ hay trục xuất, không đòi trả tiền bằng thẻ quà tặng hay tiền mã hóa, và bạn luôn có quyền cúp máy để tự gọi lại số chính thức. Nếu đã lỡ gửi tiền, hãy gọi ngay cho ngân hàng, báo cảnh sát và báo Canadian Anti-Fraud Centre. Bị lừa không phải là lỗi của bạn; kẻ gian làm việc này như một nghề, và ai cũng có thể là nạn nhân.
Điểm chính
- CRA cho biết họ không bao giờ dọa bắt giữ, trục xuất hay bỏ tù, và không đòi trả ngay bằng e-transfer, tiền mã hóa, thẻ trả trước hay thẻ quà tặng (canada.ca).
- IRCC không bao giờ yêu cầu trả tiền qua điện thoại và không dọa trục xuất bạn vì khoản phí chưa trả (canada.ca).
- Canadian Anti-Fraud Centre nhận trình báo trên mạng và qua số miễn phí 1-888-495-8501 (trang chính thức, xem ngày 19 tháng 11 năm 2026).
- Số không khẩn cấp của Calgary Police Service là 403-266-1234; trường hợp khẩn cấp gọi 911 (calgarypolice.ca, xem ngày 19 tháng 11 năm 2026).
- Theo Canadian Anti-Fraud Centre, hệ thống tư pháp Canada không cho phép nộp tiền bảo lãnh tại ngoại bằng tiền mặt hay tiền mã hóa.
Vì sao người mới đến hay bị nhắm tới
Bạn vừa đến một đất nước mới, chưa biết cơ quan thuế gửi thư hay gọi điện, và rất sợ làm sai giấy tờ. Kẻ lừa đảo biết rõ điều đó. Họ làm cho số gọi đến trông giống số của cơ quan nhà nước, và luôn bắt bạn quyết định ngay.
Bị lừa không phải vì bạn kém hiểu biết: ai cũng có thể bị nhắm tới. Đừng giấu vì xấu hổ; nói ra sớm giúp bạn và giúp người khác.
Các chiêu thường gặp
Bảng này tóm tắt mô tả của Canadian Anti-Fraud Centre (CAFC, Trung tâm Chống Gian lận Canada), Canada Revenue Agency (CRA, cơ quan thuế) và Immigration, Refugees and Citizenship Canada (IRCC, Bộ Di trú).
| Chiêu lừa | Dấu hiệu | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Giả danh CRA: nợ thuế, số SIN “bị lộ” | Dọa bắt giữ, phạt hoặc trục xuất; đòi trả bằng thẻ quà tặng, tiền mã hóa | Cúp máy; tự xem tài khoản CRA hoặc gọi số chính thức |
| Giả danh IRCC: “hồ sơ di trú thiếu giấy” | Dọa trục xuất, mất hộ chiếu; đòi nộp phí ngay | Cúp máy; không đọc số hồ sơ hay UCI; lệ phí chỉ trả trên trang IRCC |
| Việc làm giả | Được mời việc dù không nộp đơn; phải đóng tiền cọc; nhờ nhận rồi chuyển tiền qua tài khoản của bạn | Không đóng phí để có việc; không cho mượn tài khoản |
| Nhà thuê giả | Giá thấp hơn mặt bằng; hình ảnh lấy từ tin đăng khác; giục trả tiền ngay để “giữ chỗ” | Chậm lại, kiểm tra tin đăng trước khi trả bất cứ khoản nào |
| Tình cảm trên mạng | Chưa gặp mặt đã nói yêu; luôn có lý do không gặp; xin tiền cho chuyện khẩn cấp | Không gửi tiền cho người chưa từng gặp |
| Tình cảm kết hợp đầu tư, còn gọi là “pig butchering” | Người quen qua mạng “chỉ” đầu tư tiền mã hóa; lúc đầu rút được chút lãi, sau đó không rút được nữa | Không đầu tư qua nền tảng do người lạ giới thiệu; hỏi cơ quan quản lý chứng khoán tỉnh bang |
| Người thân gặp nạn (grandparent scam) | “Con, cháu” gọi cần tiền bảo lãnh gấp; dặn không được nói với ai | Cúp máy, gọi thẳng cho người thân bằng số bạn đã có |
| Thu hồi tiền bị lừa (recovery pitch) | Người lạ hứa lấy lại tiền nếu bạn trả phí trước | Không trả thêm đồng nào |
Vài chi tiết đáng nhớ từ các trang chính thức:
- CAFC nhắc rằng hệ thống tư pháp Canada không cho phép nộp tiền bảo lãnh tại ngoại bằng tiền mặt hay tiền mã hóa.
- Nhận tiền vào tài khoản mình rồi chuyển đi nơi khác có thể biến bạn thành “money mule” (người vận chuyển tiền); CAFC cảnh báo bạn có thể bị bắt vì rửa tiền.
- IRCC cảnh báo về người hứa xin trợ cấp cho cả thời gian trước khi bạn đến Canada: trợ cấp chỉ tính từ sau ngày bạn đến, và bạn vẫn chịu trách nhiệm về tờ khai của mình.
- IRCC nhắc: không ai có thể bảo đảm việc làm, visa hay thường trú.
CRA và IRCC thật sự liên lạc thế nào
CRA. Theo trang Recognize a scam, CRA có thể liên lạc bằng điện thoại, tin nhắn thoại tự động, thư hoặc email. Nhưng CRA không:
- dọa bắt giữ, trục xuất hay bỏ tù;
- đòi trả ngay bằng e-transfer, tiền mã hóa, thẻ trả trước hay thẻ quà tặng;
- hoàn thuế qua e-transfer hay tin nhắn;
- liên lạc qua tin nhắn hay ứng dụng như Facebook Messenger, WhatsApp (tin nhắn chỉ dùng gửi mã xác thực nếu bạn đã chọn);
- gửi email có đường dẫn yêu cầu bạn nhập thông tin cá nhân hay tài chính.
Nếu có người xưng là nhân viên CRA gọi đến, trang Verify it’s the CRA calling hướng dẫn: đừng cho thông tin, hỏi tên, văn phòng và số gọi lại, rồi cúp máy. Sau đó gọi CRA theo số 1-800-959-8281 (số cho cá nhân, ghi trên trang này ngày 19 tháng 11 năm 2026) để hỏi có ai tìm bạn không.
IRCC. Theo các trang Fraud targeting newcomers và Online and telephone immigration scams, IRCC có thể gọi để hỏi thêm thông tin cho hồ sơ. Nhưng IRCC không bao giờ:
- yêu cầu trả tiền qua điện thoại;
- yêu cầu gửi tiền vào tài khoản cá nhân, trả bằng thẻ trả trước, thẻ quà tặng hay dịch vụ chuyển tiền;
- dọa bắt giữ hay trục xuất, giục bạn trả tiền gấp;
- liên lạc bằng hộp thư miễn phí như Hotmail, Gmail, Yahoo Mail; email thật đến từ địa chỉ gc.ca hoặc canada.ca.
Giờ đầu tiên sau khi lỡ gửi tiền
Làm theo thứ tự mà CAFC khuyên:
- Gom lại mọi thứ. Biên nhận, tin nhắn, email. Đừng xóa gì cả.
- Gọi ngân hàng hoặc nơi đã chuyển tiền. Nếu đã lộ thông tin cá nhân, đổi mật khẩu và báo hai công ty tín dụng Equifax và TransUnion.
- Báo cảnh sát. Ở Calgary, số không khẩn cấp của Calgary Police Service là 403-266-1234. Xin số hồ sơ.
- Báo CAFC. Trình báo trên mạng qua trang Report fraud and cybercrime hoặc gọi số miễn phí 1-888-495-8501. Nên báo cả khi chưa mất tiền.
- Báo cơ quan liên quan. Nếu đã lộ số SIN hay thông tin thuế, báo CRA và Service Canada; lừa đảo về visa thì liên hệ IRCC.
- Coi chừng lần lừa thứ hai: người hứa lấy lại tiền với một khoản phí.
Nói chuyện với cha mẹ và con cái
Cả nhà có thể thống nhất vài điều đơn giản:
- CRA và IRCC không thu tiền bằng thẻ quà tặng.
- Nghe báo người thân gặp nạn: cúp máy, gọi thẳng cho người đó bằng số mình đã có.
- Tin nhắn báo trúng thưởng lạ: đừng trả lời. IRCC hướng dẫn chuyển tiếp tin rác đến số 7726 rồi xóa.
Bước tiếp theo
- Hiểu đúng về thuế và trợ cấp để không bị dọa: khai thuế.
- Tra sổ đăng ký trước khi chuyển tiền: gửi tiền về Việt Nam.
- Tìm nhà thuê cẩn thận: Nhà ở.
- Nơi có thể giúp bạn đọc một lá thư đáng ngờ: cơ quan định cư.
- Dành cho ông bà, cha mẹ: người cao niên.
Câu hỏi thường gặp
Có người gọi xưng là CRA, nói tôi nợ thuế và sẽ bị bắt. Phải làm sao?
Cúp máy. CRA cho biết họ không bao giờ dọa bắt giữ, trục xuất hay bỏ tù, và không đòi trả ngay bằng thẻ quà tặng, tiền mã hóa hay e-transfer. Nếu muốn chắc chắn, hãy tự xem thông tin trong tài khoản CRA của bạn hoặc gọi số 1-800-959-8281 ghi trên trang canada.ca để hỏi CRA có tìm bạn hay không.
IRCC có gọi điện đòi tiền không?
Không. IRCC viết rằng họ không bao giờ yêu cầu bất kỳ khoản thanh toán nào qua điện thoại, không yêu cầu gửi tiền vào tài khoản cá nhân, không nhận thẻ quà tặng hay thẻ trả trước, và không dọa trục xuất vì phí chưa trả. Lệ phí IRCC được trả trên trang chính thức.
Tôi đã lỡ chuyển tiền cho kẻ gian. Việc đầu tiên là gì?
Gọi ngay cho ngân hàng hoặc nơi đã chuyển tiền để báo sự việc. Sau đó báo cảnh sát địa phương và xin số hồ sơ, rồi báo Canadian Anti-Fraud Centre trên mạng hoặc qua số 1-888-495-8501. Giữ lại mọi tin nhắn, email và biên nhận.
Báo lừa đảo ở Calgary thì gọi số nào?
Nếu đang nguy hiểm hoặc tội phạm đang diễn ra, gọi 911. Nếu không khẩn cấp, số của Calgary Police Service là 403-266-1234, và trang Report a crime của cảnh sát có mục trình báo gian lận trên mạng.
Có người nói sẽ lấy lại tiền bị lừa giúp tôi nếu tôi trả phí. Có tin được không?
Đừng trả. Canadian Anti-Fraud Centre cảnh báo về chiêu recovery pitch: kẻ gian tìm lại nạn nhân cũ, thu phí để "thu hồi" tiền, và không có đồng nào được trả lại.
Nguồn tham khảo
- Recognize a scam · Canada Revenue Agency · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Verify it's the CRA calling · Canada Revenue Agency · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Fraud targeting newcomers · Immigration, Refugees and Citizenship Canada · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Online and telephone immigration scams · Immigration, Refugees and Citizenship Canada · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- How to report scams, fraud or abuse · Immigration, Refugees and Citizenship Canada · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Report fraud and cybercrime · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- What to do if you're a victim of fraud · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Extortion · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Relationship and romance · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Investment · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Emergency · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Job · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Merchandise · Canadian Anti-Fraud Centre · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Contact Us · Calgary Police Service · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Report a crime · Calgary Police Service · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin chung, không thay cho tư vấn pháp lý, di trú, y tế hay tài chính. Hãy kiểm tra lại với cơ quan có thẩm quyền trước khi quyết định.