Lễ hội
Giáng Sinh và Phục Sinh trong cộng đồng Công giáo và Tin Lành người Việt
Cập nhật lần cuối:
Tóm tắt
Với người Việt theo đạo Công giáo và Tin Lành, Giáng Sinh và Phục Sinh là hai mùa lễ lớn nhất trong năm. Giáng Sinh đến sau bốn Chúa nhật Mùa Vọng, với hang đá, thánh ca tiếng Việt và thánh lễ đêm 24 tháng 12. Phục Sinh đến sau bốn mươi ngày Mùa Chay và Tuần Thánh, nơi nhiều cộng đoàn còn giữ việc ngắm 15 sự Thương Khó. Người Công giáo Việt Nam còn có hai dấu mốc riêng: lễ các Thánh Tử đạo Việt Nam ngày 24 tháng 11 và lòng kính Đức Mẹ La Vang.
Điểm chính
- Theo Khảo sát Hộ gia đình Quốc gia 2011, hơn một phần tư người Canada gốc Việt cho biết mình theo Kitô giáo (The Canadian Encyclopedia).
- Mùa Vọng gồm bốn Chúa nhật trước lễ Giáng Sinh; Mùa Chay kéo dài bốn mươi ngày, bắt đầu từ Thứ Tư Lễ Tro.
- Bài thánh ca “Hang Bêlem”, một trong những bài Giáng Sinh phổ biến nhất của người Việt, được viết năm 1945.
- 117 vị Thánh Tử đạo Việt Nam được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên thánh năm 1988; lễ kính vào ngày 24 tháng 11.
- Năm 1961, La Vang được các giám mục công nhận là trung tâm Thánh Mẫu toàn quốc, và nhà thờ La Vang được nâng lên bậc tiểu vương cung thánh đường.
Hai mùa lễ lớn của người Kitô hữu Việt
Theo Khảo sát Hộ gia đình Quốc gia năm 2011, hơn một phần tư người Canada gốc Việt cho biết mình theo Kitô giáo, và các nhà thờ của người Việt có mặt ở nhiều thành phố Canada (The Canadian Encyclopedia). Với các gia đình Công giáo và Tin Lành ấy, Giáng Sinh và Phục Sinh là hai mùa lễ lớn nhất trong năm.
Bài này mô tả từng mùa theo cách các cộng đoàn người Việt vẫn giữ, không bình luận về giáo lý.
| Mùa | Khi nào | Nét riêng của người Việt |
|---|---|---|
| Mùa Vọng | Bốn Chúa nhật trước Giáng Sinh | Làm hang đá, tập thánh ca |
| Giáng Sinh | Từ thánh lễ đêm 24 tháng 12 | Lễ đêm, hang đá, thánh ca tiếng Việt |
| Mùa Chay | Bốn mươi ngày, từ Thứ Tư Lễ Tro | Kiêng thịt ngày thứ Sáu, đi đàng Thánh Giá |
| Tuần Thánh | Tuần trước lễ Phục Sinh | Ngắm 15 sự Thương Khó |
| Phục Sinh | Từ đêm Vọng Phục Sinh | Thánh lễ đêm thứ Bảy, mừng Chúa sống lại |
Mùa Vọng và hang đá
Mùa Vọng mở đầu năm phụng vụ, gồm bốn Chúa nhật trước lễ Giáng Sinh. Đây cũng là lúc các gia đình và giáo xứ bắt tay làm hang đá.
Ở phương Tây, cảnh Chúa giáng sinh thường được hình dung trong một chuồng gỗ. Người Việt thì dựng hang đá: bên trong có Chúa Hài Đồng, Đức Mẹ Maria, Thánh Giuse, con bò, con lừa; bên ngoài giăng đèn, treo sao. Ở Việt Nam, hang đá có mặt trước nhà thờ, trong nhà riêng và cả trước cửa tiệm.
Nhà thờ Giáng Sinh ở Bêlem, xây từ thế kỷ thứ 4, nằm trên một hang mà các Kitô hữu thời đầu tin là nơi Chúa ra đời. Không ai biết chắc người Việt dựng hang đá từ bao giờ. Theo một nhà nghiên cứu được báo chí dẫn lời, tục này có lẽ đã có từ trước Thế chiến thứ hai.
Thánh lễ đêm và thánh ca tiếng Việt
Mùa Giáng Sinh bắt đầu với các thánh lễ đêm 24 tháng 12 và kéo dài đến lễ Chúa Giêsu chịu phép rửa. Với nhiều gia đình, lễ đêm, quen gọi là lễ nửa đêm, là tâm điểm: cả nhà mặc đẹp đi lễ và viếng hang đá. Ở Calgary, Giáng Sinh rơi vào giữa mùa đông, nên bạn nhớ mặc ấm khi dẫn trẻ nhỏ đi lễ đêm.
Trước đây, nhạc trong nhà thờ chủ yếu là bình ca, thánh ca Latinh hoặc thánh ca Pháp dịch sang tiếng Việt. Từ giữa thập niên 1940, các nhạc sĩ Công giáo Việt Nam bắt đầu sáng tác bằng tiếng mẹ đẻ. Bài “Hang Bêlem”, viết năm 1945, đến nay vẫn là một trong những bài phổ biến nhất.
Các hội thánh Tin Lành người Việt cũng mừng Giáng Sinh với giờ thờ phượng và thánh ca riêng.
Mùa Chay, Tuần Thánh và việc ngắm
Mùa Chay là bốn mươi ngày cầu nguyện, ăn chay và làm việc bác ái, bắt đầu từ Thứ Tư Lễ Tro, để chuẩn bị mừng Chúa Phục Sinh.
Nét riêng của người Công giáo Việt Nam trong mùa này là ngắm 15 sự Thương Khó, còn gọi là ngắm đứng. Theo tài liệu của Tổng Giáo phận Hà Nội, vào thế kỷ 17, phụng vụ Tuần Thánh cử hành hoàn toàn bằng tiếng Latinh, trong khi giáo dân tân tòng không ai hiểu. Một vị thừa sai đã chia cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu thành mười lăm đề tài, gọi là mười lăm ngắm, đọc theo tiết tấu ngâm vịnh dân gian. Sau mỗi bài ngắm, người ta tắt một trong mười lăm ngọn nến đang cháy, một nét kế thừa từ giờ Kinh Tối của Giáo hội Rôma. Đến nay, nhiều giáo xứ người Việt vẫn giữ việc ngắm trong Mùa Chay, nhất là những tối Tuần Thánh.
Tam Nhật Thánh và đêm Vọng Phục Sinh
Đỉnh cao của năm phụng vụ là Tam Nhật Vượt Qua, từ chiều Thứ Năm Tuần Thánh đến chiều Chúa nhật Phục Sinh:
- Thứ Năm Tuần Thánh: thánh lễ Tiệc Ly.
- Thứ Sáu Tuần Thánh: tưởng niệm cuộc Thương Khó của Chúa.
- Đêm thứ Bảy: đêm Vọng Phục Sinh, thánh lễ mừng Chúa sống lại.
Các hội thánh Tin Lành cũng mừng lễ Phục Sinh theo truyền thống của mình. Ngày lễ Phục Sinh thay đổi mỗi năm.
Các Thánh Tử đạo Việt Nam và Đức Mẹ La Vang
Lễ các Thánh Tử đạo Việt Nam, ngày 24 tháng 11. Theo Vatican News, lễ này kính nhớ 117 tín hữu đã chết vì đức tin tại Việt Nam từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19: các giám mục, linh mục và nhiều giáo dân. Trong đó có 96 người Việt và 21 thừa sai người Tây Ban Nha và Pháp. Các ngài được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên thánh chung năm 1988. Tên lễ là Thánh Anrê Dũng Lạc và các bạn tử đạo.
Đức Mẹ La Vang. La Vang thuộc tỉnh Quảng Trị. Theo truyền thống, năm 1798, giữa thời cấm đạo, giáo dân lánh nạn trong rừng La Vang ngày ngày họp nhau dưới gốc cây lần chuỗi Mân Côi, và Đức Mẹ bồng Chúa Hài Đồng đã hiện ra an ủi họ. Theo bài trên báo L’Osservatore Romano năm 1998, không còn tài liệu thành văn nào về các lần hiện ra ấy. Năm 1961, các giám mục công nhận La Vang là trung tâm Thánh Mẫu toàn quốc, và nhà thờ La Vang được Đức Giáo hoàng Gioan XXIII nâng lên bậc tiểu vương cung thánh đường. Tượng Đức Mẹ La Vang ngày nay mặc áo dài Việt Nam.
Bước tiếp theo
- Tìm giáo xứ và hội thánh trong danh bạ.
- Đọc mục Cộng đồng của người Việt ở Calgary.
- Xem thánh lễ và chương trình mùa lễ ở trang Sự kiện.
- Tìm hiểu Lịch sử người Việt ở Calgary.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người Việt làm hang đá chứ không làm chuồng gỗ?
Ở phương Tây, cảnh Chúa giáng sinh thường là một chuồng gỗ có máng cỏ. Người Công giáo Việt Nam quen dựng hang đá. Không ai biết chắc tục này có từ khi nào; theo một nhà nghiên cứu, nó đã có từ trước Thế chiến thứ hai, và bài thánh ca “Hang Bêlem” năm 1945 càng làm hình ảnh ấy quen thuộc.
Lễ các Thánh Tử đạo Việt Nam là ngày nào?
Ngày 24 tháng 11 hằng năm. Lễ kính nhớ 117 vị tử đạo tại Việt Nam, gồm 96 người Việt và 21 thừa sai Tây Ban Nha và Pháp, được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên thánh năm 1988.
Ngắm 15 sự Thương Khó là gì?
Đó là một việc đạo đức bình dân riêng của người Công giáo Việt Nam trong Mùa Chay và Tuần Thánh. Cộng đoàn suy niệm cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu qua mười lăm bài ngắm, đọc theo cung giọng ngâm vịnh dân gian. Sau mỗi bài ngắm, một trong mười lăm ngọn nến được tắt đi.
Người ngoài đạo có đến dự lễ Giáng Sinh được không?
Các thánh lễ và buổi thờ phượng Giáng Sinh nói chung mở cửa cho mọi người. Bạn nên đến sớm, ăn mặc lịch sự và làm theo cộng đoàn; nếu không rước lễ, bạn cứ ngồi tại chỗ. Giờ lễ do từng giáo xứ, hội thánh công bố.
Tìm giáo xứ và hội thánh người Việt ở Calgary ở đâu?
Chúng tôi không nêu tên giáo xứ hay hội thánh trong bài này. Mời bạn xem mục tôn giáo trong danh bạ, nơi có địa chỉ và trang mạng của từng nơi để xem giờ lễ hiện hành.
Nguồn tham khảo
- What is Advent? · United States Conference of Catholic Bishops · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Christmas · United States Conference of Catholic Bishops · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- What is Lent? · United States Conference of Catholic Bishops · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Easter Triduum · United States Conference of Catholic Bishops · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Sts. Andrew Dũng Lạc, and his companions, Martyrs · Vatican News · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- The Catholics of Viet Nam Pay Homage to Our Lady of La Vang · L'Osservatore Romano, lưu tại Catholic Culture · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- How Our Lady of La Vang became the Mother of Vietnamese Catholics · UCA News · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Câu chuyện đằng sau những hang đá chúa Hài Đồng vào lễ Giáng sinh · Vietcetera · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Bài 7: Khơi dậy và xây dựng đời sống đạo đức bình dân · Tổng Giáo phận Hà Nội · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Giáo xứ Thánh Linh: Ngắm Đứng trong Mùa Chay Thánh · Tổng Giáo phận Sài Gòn · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026
- Vietnamese Canadians · The Canadian Encyclopedia · kiểm tra ngày ngày 19 tháng 11 năm 2026